| Home > Psychologie > Usability en Kleuren |
| Introductie |
Het menselijke oog bevat miljoenen lichtgevoelige receptoren, die selectief gevoelig zijn voor licht. Er zijn twee soorten lichtgevoelige receptoren: kegeltjes en staafjes.
Staafjes | Kegeltjes | |||||||
Doel | Monochroom zicht | Kleur | ||||||
Aantal | 120 miljoen per oog | 7 miljoen per oog, opgebouwd uit 3 types, verdeelt als volgt:
| ||||||
Locatie | · Bevinden zich in de retina, rond de fovea | · De meeste bevinden zich in de fovea | ||||||
Bijkomende kenmerken | · Zijn gevoelig · Zorgen voor nachtzicht · Minder geschikt voor het waarnemen van detail | · Minder gevoelig, vereisen sterk licht. · Zorgen voor kleurwaarneming · Zijn goed uitgerust om detail waar te nemen |
Voorwerpen hebben op zich geen kleur. Selectief absorberen en reflecteren ze verschillende golflengten van licht, om zo de perceptie van kleur te creëren.
De hersenen interpreteren, via de ogen, de elektromagnetische straling van deze golflengten tussen ongeveer de 350 en 750 nanometer. Elke golflengte heeft dus een andere kleur, zoals je kan zien in het onderstaande schema. Elektromagnetische straling met een golflengte lager dan 350 nanometer noemen we het ultraviolet spectrum en straling met een golflengte hoger dan 750 nanometer noemen we het infrarood spectrum. Deze gebieden zijn niet waarneembaar voor mensen.
De hersenen interpreteren, via de ogen, de elektromagnetische straling van deze golflengten tussen ongeveer de 350 en 750 nanometer. Elke golflengte heeft dus een andere kleur, zoals je kan zien in het onderstaande schema. Elektromagnetische straling met een golflengte lager dan 350 nanometer noemen we het ultraviolet spectrum en straling met een golflengte hoger dan 750 nanometer noemen we het infrarood spectrum. Deze gebieden zijn niet waarneembaar voor mensen.
| Kleurenblindheid |
Kleurblindheid komt meer voor dan je denkt, ongeveer 8% van de mannen en 2% van de vrouwen is kleurenblind.
Meer informatie over Kleurenblindheid
| Kleuren Associaties |
Desalniettemin bepaalde kleuren een quasi universele correlatie hebben kunnen er toch verschillende associaties zijn die cultureel gebonden zijn.
Enkele voorbeelden:
Concept | China | USA | ||
Kleur | % | Kleur | % | |
Gevaar | 64.7 | 89.9 | ||
Voorzichtig | 44.8 | 81.1 | ||
Veilig | 62.2 | 61.4 | ||
Koud | 71.5 | 96.1 | ||
Warm | 31.1 | 94.5 | ||
Stop | 48.5 | 100 | ||
Ga | 44.7 | 99.2 | ||
Aan | 22.3 | 50.4 | ||
Uit | 53.5 | 31.5 | ||
Deze gegevens tonen aan dat je de associatie van kleuren niet mag generaliseren over verschillende culturen.
| Experimentele Resultaten |
Dr. L. Schraff en A. Hill van SFA State University in Nacogdoches, Texas hebben enkele experimenten uitgevoerd op een testpubliek om te bepalen wat de beste kleurcombinaties zijn. In een eerste test vroegen ze aan gebruikers wat ze als beste/slechtste combinatie ervoeren en dit was het resultaat:
Beste 5 combinaties | Slechtste 5 combinaties |
ZWART | ROOD |
BLAUW | FUCHSIA |
ZWART | GROEN |
ZWART | WIT |
WIT | ROOD |
Omdat een gevoel of opinie geen zekerheid bood, hebben de onderzoekers ook een meer wetenschappelijke test opstelling gebruikt waarbij ze de effectieve leessnelheid registreerden.
Dit waren de resultaten:
Rang | Snelste Kleur Combinatie |
#1 | GROEN |
#2 | ZWART |
#3 | GEEL |
#4 | ZWART |
#5 | WIT |
#6 | ROOD |
De verassing is Groen op Geel. Nochtans deze werd ervaren als één van de minst goede keuzes, was het wel de meest performante combinatie. Een verklaring kan zijn dat onder normale licht condities het oog het meest gevoelig is voor kleuren in het midden van het spectrum, en deze zijn toevallig geel en groen.
 | In schietclubs gebruiken schutters een bril met doorgaans gele glazen. Geel is het deel van het kleurenspectrum met het meeste licht. De gele glazen versterken de hoeveelheid licht. Als reactie zal de iris verkleinen, met als gevolg dat de dieptewaarneming toeneemt, men dus beter in de verte kan kijken en dat het blikveld verkleint. |
Andere factoren kunnen echter ook een rol spelen en het testresultaat beïnvloeden:
- De vermoeidheid
- De lengte van de tekst
- De context, de verlichting in de kamer, de leesafstand ed.
- De leeftijd van de gebruikers
| Usability Richtlijnen |
Gebruik kleur spaarzaam. Ontwerp eerst een monochrome versie, optimaliseer dan andere aspecten van scherm lay-out en scherm ontwerp. Voeg daarna kleur toe waar het nodig is en waar geen betere alternatieve van coding technieken voorhanden zijn. | ||||||||||||||||||
Gebruik kleur om de aandacht te trekken. Je kunt bijvoorbeeld de achtergrondkleur van de actieve tekstbox (deze waar de cursor in rust) wijzigen t.o.v. de achtergrondkleur van de andere tekstboxen in het invulformulier. Op die manier moet een gebruiker niet zoeken naar een belangrijk item. | ||||||||||||||||||
Gebruik het om zaken te organiseren of groeperen | ||||||||||||||||||
Je kunt het gebruiken als status indicator. Bijvoorbeeld een rood lettertype voor foutboodschappen, een gele voor gewone waarschuwingen. Zo kan de gebruiker de aard van de boodschap bepalen nog voor hij deze gelezen heeft | ||||||||||||||||||
Om relaties weer te geven. Bijvoorbeeld alle negatieve getallen in het rood. | ||||||||||||||||||
Om zoekacties te ondersteunen. Kleur is immers meer effectief dan andere cues, zoals de vorm, de grootte of helderheid. | ||||||||||||||||||
Wanneer de gebruikersgroep groot is, voorzie dan een mogelijkheid de kleuren te laten herdefiniëren door de gebruiker. Op die manier speel je in op de specifieke kenmerken van elk individu. | ||||||||||||||||||
Combineer kleur met andere cues. Bijvoorbeeld door een rechthoek rond gekleurde tekst te plaatsen of vet en cursief attributen te gebruiken Zoals eerder vermeld heeft ongeveer 8% van de mannen en de meeste mensen ouder dan 50 jaar, een kleurwaarneming probleem, zij zien mogelijk het kleurgebruik anders. Bovendien door meer stimuli te gebruiken, zal men sneller, gemakkelijker en foutlozer de gegevens ontdekken. | ||||||||||||||||||
Gebruik kleur consistent. Wanneer je bijvoorbeeld ergens ‘rood’ voor gevaar hebt gebruikt, hanteer dan rood niet om een ‘veilige’ status weer te geven. | ||||||||||||||||||
ISO beveelt aan om niet meer dan 8 verschillende kleuren te gebruiken. Het is zelfs aanbevolen er niet meer dan vijf te gebruiken. Let op dit telt enkel voor tekst. Houd er rekening mee dat gebruikers problemen zullen ondervinden om het doel van meer dan vijf verschillende kleuren te herinneren en onderscheiden. Wanneer je toch meer dan 5 kleuren moet gebruiken, voorzie dan een kleurlegende. | ||||||||||||||||||
Vermijd voor tekst kleuren aan de onderste rand (blauw en violet) van het kleurenspectrum. De visuele perceptie verminderd voor de kleuren in het zichtbare spectrum met een korte golflengte. Met ouder te worden gaat dit nog meer achteruit. Blauw is eventueel wel een goede achtergrond kleur maar enkel als deze gebruikt wordt in combinatie met een passende voorgrond kleur (geel, groen en cyaan bijvoorbeeld). | ||||||||||||||||||
Kleuren creëren de illusie van diepte effecten, blauw lijkt bijvoorbeeld op een afstand te liggen en weg te vluchten. Rood heeft het omgekeerde effect, deze kleur lijkt dichterbij en naar je toe te komen. | ||||||||||||||||||
Geel, rood en oranje zijn warme kleuren. Voorwerpen (of karakters) scheppen hierdoor de illusie groter te lijken dan wanneer ze een koude kleur (groen, blauw, violet) bezitten. | ||||||||||||||||||
Mensen houden van nature van kleur. Ze ervaren het als minder monotoon, meer natuurlijk en minder vermoeiend. | ||||||||||||||||||
Houd er rekening mee dat rood en blauw bij gedempt licht moeilijker te onderscheiden zijn. | ||||||||||||||||||
Kleurdiscriminatie is makkelijker op een lichte achtergrond, het nadeel is dan wel een hogere flickering van het scherm. | ||||||||||||||||||
Lichte kleuren krijgen onbewust de meeste aandacht. | ||||||||||||||||||
Wanneer tekst van op een afstand (>60 cm) moet gelezen worden, overweeg dan een donkere achtergrond te gebruiken. Karakters zijn in deze conditie immers minder goed leesbaar wanneer ze verschijnen op een lichte achtergrond. | ||||||||||||||||||
Het is aanbevolen om een achtergrond/voorgrond combinatie met een onderling hoog contrast te kiezen. | ||||||||||||||||||
Er zijn geen universele perfecte kleurcombinaties. Toch kan je de volgende richtlijnen toepassen:
|
Bekijk Ook:
Vond je dit artikel interessant? Doe dan het volgende:
- Plaats een reactie
- Volg Usability Vlaanderen op Facebook of Twitter
- Schrijf je in op de E-mail nieuwsbrief of RSS feed
- Deel dit artikel met vrienden en collega's
0 reacties