| Home > Psychologie > Cognitieve Systeem > Selectieve Aandacht |
Selectieve aandacht is een vorm van opmerkzaamheid waarbij slechts een gedeelte van de informatie die binnenkomt via de zintuigen geselecteerd wordt voor verdere verwerking.
Omdat ons Korte Termijn Geheugen zo beperkt is in capaciteit en verwerkingssnelheid en gerelateerd is aan de hoeveelheid en de detailgraad van de binnenkomende informatie, moet ons systeem een manier hebben om te selecteren wat het moet bewaren en verwerken. Anders zou het overstelpt en onbruikbaar worden. We hebben dus een proces, selectieve aandacht, die zich gedraagt als een soort van schakelaar op de inkomende kanalen. Echter, het is geen schakelaar op een laag niveau dat eenvoudig gehele informatie blokkeert op een zintuiglijk niveau. Het is eerder gesitueerd heel diep in het verwerkingssysteem, min of meer in de buurt van ons bewustzijn of het Korte Termijn Geheugen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden gevechtspiloten dikwijls problemen met de hoeveelheid informatie verwerkt te krijgen, waaronder de boordinstrumenten, de radio, de navigatie de locatie van de vijand, de toestand van het vliegtuig e.a. Dit heeft er toe geleid om te betrachten een beter inzicht te verkrijgen in de problemen rondom informatieselectie en –beheersing.
Een gelijkaardig maar veel beperkter probleem doet zich voor tijdens de overbekende ‘cocktail party’ situatie: op een receptie praten veel mensen door elkaar, er is dus veel geroezemoes, toch slaagt men erin op een min of meer behoorlijke manier een conversatie te voeren met andere gesprekspartners. We zijn in staat om een conversatie te hebben middenin een rumoerige omgeving en op het zelfde moment relatief onbewust te zijn van de andere gesprekken om ons heen. We kunnen dus vrijwillig onze aandacht leggen op zaken die ons interesseren door de irrelevante dingen in onze omgeving uit te filteren. Echter wanner iemand dicht genoeg bij ons staat en onze naam zegt, dan zullen we dit doorgaans opmerken. Het heeft onze aandacht op een onvrijwillige wijze. Om dit mogelijk te maken, moeten we alle andere gesprekken in het vertrek onbewust op het niveau van inhoud (semantisch of betekenis) verwerken.
Dit is een zeer krachtig en adaptief mechanisme, die toestaat dat we onze beperkte cognitieve bronnen kunnen concentreren op een enkele belangrijk kanaal terwijl we de omgeving aftasten op andere hoge prioriteit (relevant of ongebruikelijke) signalen.
| Usability Richtlijnen |
We kunnen rekening houden met de vrijwillige aard van selectieve aandacht en kunnen dus schermen ontwerpen die dit proces ondersteunen. Door gebruik te maken van verschillende visuele kenmerken zoals vet, cursief, inversie, kleur, HOOFDLETTERS en lettertypes, kunnen we dus gebruikers helpen zich te focussen op de informatie die gecorreleerd is met het visuele kenmerk.
Tevens kunnen we rekening houden met de onvrijwillige zijde van selectieve aandacht. We kunnen bepaalde ongebruikelijke visuele en auditieve signalen gebruiken om de aandacht te trekken, zoals knipperen of een piepgeluid laten horen. Dit zijn bijzonder sterke aandachtrekkende mechanismen.
Ze kunnen gebruikt worden om de gebruiker onvrijwillig zijn aandacht te verleggen naar belangrijke boodschappen op het scherm, ondanks zijn of haar huidige vrijwillige attentie focus.
Kenmerken Selectieve Aandacht | Usability Impact |
| Wanneer bijvoorbeeld de labels van alle verplichte velden altijd in het vet zijn afgebeeld dan hebben gebruikers het veel gemakkelijker om aandacht te geven aan de verplichte velden terwijl ze de niet-verplichte velden kunnen negeren of ze kunnen eenvoudiger de verplichte velden negeren en aandacht geven aan de niet-verplichte velden. |
| Maak gebruik van knipperen of geluid (of andere aandachtstrekkers), maar houd wel rekening met de context van gebruik. In een drukke kantooromgeving zijn geluiden misschien irritant voor de andere mensen of in een fabriekshal met veel lawaai op de achtergrond valt het geluidsignaal misschien niet eens op. |
| Gebruik ongebruikelijke signalen spaarzaam en efficiënt anders dooft het effect uit en verkrijg je het ‘Jonas-en-de-Wolf’ syndroom. |
| Zorg voor voldoende verschil tussen de belangrijke en minder belangrijke informatie. Maak bijvoorbeeld gebruik van kleuren die ver van elkaar liggen in het spectrum. |
| Beperk het aantal verschillende soorten distractoren. |
| Gebruik verschillende visuele kenmerken gelijktijdig, bijvoorbeeld gebruik vet en kleur tegelijkertijd om de aandachtsfocus te verleggen. |
Usability Richtlijnen Selectieve Aandacht
Bekijk ook:
- Het Perceptuele Systeem
- Het Cognitieve Systeem
- Het Korte Termijn Geheugen Het Lange Termijn Geheugen Leren Selectieve Aandacht Probleem Oplossing Taal Samenvatting
Vond je dit artikel interessant? Doe dan het volgende:
- Plaats een reactie
- Volg Usability Vlaanderen op Facebook of Twitter
- Schrijf je in op de E-mail nieuwsbrief of RSS feed
- Deel dit artikel met vrienden en collega's
1 reacties
goed artikel