Het Cognitieve Systeem: Taal

Home > Psychologie > Cognitieve Systeem > Taal

We kunnen de kennis over de structuur van een natuurlijke taal en hoe we deze aanwenden, gebruiken om de communicatie te ontwerpen tussen mensen en software.

De menselijke taal heeft specifieke structurele eigenschappen die gerelateerd zijn met de basis kenmerken van het menselijke informatie verwerkingssysteem.

• Het is gebaseerd op regels en dus perfect aangepast aan de beperkingen en mogelijkheden van het Korte Termijn Geheugen.

Bijvoorbeeld, i.p.v. steeds compleet verschillende woorden te herinneren om een meervoudsvorm of tijdgebruik (toekomstige tijd, verleden tijd…) uit te drukken, dienen we enkel (meestal) het basis woord te kennen en de regels om de meervoudsvorm of tijdgebruik toe te passen. Op deze manier wordt het Korte Termijn Geheugen ondersteund bij het leren van een taal.

• Gerelateerd aan de voorgaande eigenschap, kunnen we zondermeer stellen dat de menselijke taal productief is.

Een oneindig aantal grammaticaal correcte en zinvolle uitdrukkingen kunnen gevormd worden uit een grenzeloze woordenschat en grammaticale regels. We kunnen grammaticaal correcte zinnen generen die we nog nooit hebben gehoord of uitgesproken, en dit omwille van de consistente onderliggende structuur van een taal.

• De structuur en betekenis zijn gerelateerd aan zowel het sleutelwoord, als de positionele grammatica.

We analyseren de grammatische structuur van zinnen door zowel de grammatische categorie als de positie van de woorden te herkennen. Bijvoorbeeld, we begrijpen zonder problemen dat de onderstaande zinnen, in essentie, hetzelfde willen zeggen:

1. Bert raakte de bal.
2. De bal werd geraakt door Bert.

Uiteraard zijn er enkele bijzondere regels en ook evoluties in het taalgebruik van mensen, maar een sleutelwoordachtige structuur is een belangrijk aspect van de natuurlijke grammatica.

Usability Richtlijnen

Er is enige controversie onder usability engineers betreffende of commando (bijvoorbeeld MS-DOS en programmeertalen) en query talen (bijvoorbeeld SQL), natuurlijke talen moeten imiteren of niet. Beide kanten hebben gefundeerde argumenten en het lijkt er op dat het afhankelijk is van het type gebruiker en zijn specifieke taak.

Op zijn minst kunnen we zorgen dat de gebruikte structuur een logische relatie heeft met zijn betekenis. Als er een consistente structuur aanwezig is, dan is dit gemakkelijker te onthouden.

Er is enig bewijs dat mensen minder fouten maken met sleutelwoord grammatica dan met positionele grammatica.

Tevens kunnen we dialogen ontwerpen, die meer natuurlijk en vriendelijker zijn voor de gebruiker, door toe te passen wat we weten over de communicatie tussen mensen.

Enkele voorbeelden:

Kenmerken Taal	Usability Impact
Het is natuurlijk voor mensen om verscheidene manieren te gebruiken om hetzelfde te zeggen.	Tolereer synoniemen, wanneer je bijvoorbeeld een query taal ontwerpt. Wanneer de gebruiker iets wil uitvegen, laat dan toe dat hij bijvoorbeeld “Delete”, “Erase”, “Remove” of “Eliminate” mag hanteren.
De bedoeling van een boodschap is het duidelijkst gecommuniceerd wanneer deze relevant, juist, informatief en helder is. Helderheid kan ondersteund worden door: Rekening houden met de kennis en het bevattingsvermogen van de luisteraar. Een woordenschat gebruiken die vertrouwd is voor de toehoorder. Het gebruiken van een volgorde in definities of argumenten die consistent zijn met het betrachte effect. Het vermijden van onnodige woorden en herhaling.	Laat enkel informatie zien die relevant is voor de gebruiker, vermijd volgepropte schermen met onnodige gegevens, maar presenteer wel de volledige informatie die nodig is bij het uitvoeren van een (deel)taak. Bijvoorbeeld in veel applicaties is het versie nummer altijd zichtbaar in het hoofdscherm. Dit is informatie die je zelden nodig hebt, enkel wanneer het fout loopt bijvoorbeeld. Plaats daarom het versie nummer in een ‘About Scherm’. Daar interfereert het niet met de écht belangrijke informatie. Misleid de gebruikers niet, gebruik geen vreemd jargon of terminologie. Plaats instructies en informatie in een volgorde die betekenis heeft voor de gebruikers.
Een succesvolle communicatie is coöperatief. Dit houdt in: De luisteraar geeft potentieel relevante termen of informatie wanneer de presentator problemen heeft met deze te geven. De luisteraar geeft onmiddellijke, doch discrete feedback om de presentator op het juiste spoor te houden. De presentator past zijn taalgebruik aan de feedback die hij ontvangt van de luisteraar.	I.p.v. gewoon te melden dat er iets fout is, meld wat er fout is en hoe je het kan verbeteren. Laat items oplichten, wanneer de gebruiker deze selecteert. In helpsystemen, bied bij veel voorkomende problemen, gebruikers concrete suggesties aan Gebruik geen negatieve toon.
Een goede communicatie is afhankelijk van de gemeenschappelijke basis en de wil tot het geven van nieuwe informatie aan beide kanten van de dialoog.	Maak gebruik van default waarden, die eventueel al eerder waren ingevoerd.
In een succesvolle communicatie is het vereist dat beide partijen in de dialoog elkaar begrijpen.	Laat sleutelinformatie onafgebroken zien aan alle gebruikers. Geef de gebruikers interfaces, die gebaseerd zijn op interacties in het verleden met hen. Bescherm nieuwelingen tegen complexiteit en maak eenvoudige dingen, eenvoudig voor hen. Maak complexe zaken mogelijk voor experts.
Op het juiste pad blijven in een gesprek, is eenvoudiger wanneer beide partijen standaard conventies gebruiken om veranderingen van het onderwerp aan te geven (“dit doet me er aan denken dat…”, “trouwens…”), tijdelijke omleidingen naar onder- of bovenliggende onderwerpen te verduidelijken (“bijgevolg…”, “dus…”), te schakelen tussen voor- en achtergrond informatie (“u moet begrijpen dat…”).	Voorzie veel contextuele informatie (zoals vorige menu keuzes) om gebruikers te helpen in een dialoog waar ze zijn, waar ze vandaan kwamen en hoe ze verder kunnen gaan. Ontwerp dialoogstromen die de natuurlijke structuur ondersteunen van de gebruiker zijn taken.
De motivatie om een dialoog te handhaven berust op de perceptie van een goede coöperatie. Niet-coöperatieve dialogen ondermijnen de dialoog.	Meewerkende, natuurlijke en vriendelijke computer-mens dialogen zijn voor iedereen belangrijk, maar nog meer voor vrijwillige gebruikers, met weinig computerkennis, die een lage motivatie hebben of een negatieve houding t.o.v. technologie

Usability Richtlijnen Taal

Bekijk ook:

• Overzicht

• Het Perceptuele Systeem
• Het Cognitieve Systeem

Het Korte Termijn Geheugen  Het Lange Termijn Geheugen  Leren  Selectieve Aandacht  Probleem Oplossing  Taal  Samenvatting

• Het Motorische Systeem

---

Vond je dit artikel interessant? Doe dan het volgende:

• Plaats een reactie
• Volg Usability Vlaanderen op Facebook of Twitter
• Schrijf je in op de E-mail nieuwsbrief of RSS feed
• Deel dit artikel met vrienden en collega's