Usability is tegenwoordig niet meer zo ongewoon. Maar waar komt het vandaan?
Tot 1940 ontwierpen ingenieurs machines, voertuigen en vliegtuigen met weinig of soms zelfs geen aandacht voor de mens. Functioneel werkten deze dingen wel, maar de manier waarop was een ander paar mouwen. De mens moest zich maar noodgedwongen aanpassen. Met veiligheid, comfort en eenvoud van bedienen, kortom de usability, werd nauwelijks rekening gehouden. Deze situatie kon niet blijven duren, de uitrusting werd steeds complexer en het was economisch bekeken ook interessant om aandacht te schenken aan usability.
De
Tweede Wereldoorlog was een stimulerende factor voor usability omdat veel militaire apparaten zoals vliegtuigen overspoeld werden met ‘menselijke’ fouten.
| De leercurve was hoog en steil |
Voor WO II bestonden de opleidingsboeken voor piloten uit droge teksten. Dit had tot gevolg dat het opleiden van piloten vrij lang duurde en dat ze meer (dodelijke) fouten maakten dan wenselijk. Zowel bij de
Geallieerden als bij de
Asmogendheden rolden de vliegtuigen aan een aanzienlijk tempo van de lopende band. De opleiding van de piloten was echter een flessenhals.
Usability onderzoek heeft een belangrijk element gespeeld in het verkorten van de opleidingsduur. Alleen relevante informatie werd mee opgenomen en men maakte gebruik van duidelijke tekeningen om zaken uit te klaren. Hierdoor konden de jonge knapen twee tot drie maal sneller hun vleugels krijgen. Door de algemeen verbeterde structuur maakten ze bovendien een stuk minder menselijke fouten.
Het was niet ongebruikelijk dat een Wereldoorlog II piloot met verschillende vliegtuig types vloog. Omdat in deze verschillende types, dezelfde bedieningspanelen met identieke schakelaars maar verschillende functies werden gebruikt, maakten vele jonge piloten dodelijke fouten door ‘routineus’ de verkeerde schakelaar te gebruiken.
| Aandacht werd gevraagd voor de verkeerde dingen |
De gevechtspiloten hadden dikwijls problemen om de hoeveelheid informatie verwerkt te krijgen, waaronder de boordinstrumenten, de radio, de navigatie de locatie van de vijand, de toestand van het vliegtuig e.a. Dit heeft er toe geleid om te betrachten een beter inzicht te verkrijgen in de problemen rondom informatieselectie en –beheersing. Contextuele taakanalyses en interviews met piloten (de gebruikers) hebben er toe geleid dat boordinstrumenten de look and feel hebben gekregen die ze anno 2009 nog steeds grotendeels bezitten. De piloten waren beter in staat zich bezig te houden met hun feitelijke taak (de vijand neerhalen, bombardementen uitvoeren, ed.) en hadden meer kans om hun missies levend te volbrengen.
Na de Tweede Wereldoorlog heeft de militaire sector, gevolgd door de industrie vaak een beroep gedaan op ergonomen. Toch komen nog steeds vermijdbare ontwerpfouten voor. In het midden van de jaren 80 werd de zeer dure
M1-Abrahams tank gebouwd. Ergonomen werden bij het ontwerpproces niet betrokken en wellicht daarom ontdekten de militairen, pas bij de ingebruikname, een aantal onaangename verrassingen:
- 93% van de tankbestuurders hadden nek- en rugklachten en hadden medische verzorging nodig.
- Het zicht vanuit de tank was zo slecht dat de tankbestuurders over een afstand van 8,5 meter de grond voor de tank niet konden zien en dus over die afstand geen voorwerpen konden vermijden.
- Het lawaai van de draaiende motor was zo groot dat de bemanningsleden van de tank onderling met elkaar niet konden communiceren.
- De diverse computerschermen waren zo slecht ontworpen dat de bemanning niet kon zien wat ze deden.
Ook het ongeluk met de kernreactor van
Three Mile Island (Pennsylvania) in 1979 was ten dele te wijten aan een gebrek aan usability. De controle en waarschuwingsinstrumenten stonden te ver uit elkaar. Toen de werknemers een alarm kregen, verloren ze veel tijd omdat ze van de ene ruimte naar de andere moesten lopen om de instrumenten te bedienen die het probleem konden oplossen.
Soortgelijke problemen (men kijkt nog steeds te weinig naar de gebruiker, zijn taak en omgeving) vinden we nog steeds terug in hedendaagse software en websites.
De WO II piloten hebben niet alleen voor hun vaderland gevochten, ze hebben ook indirect het startschot gegeven voor het usability gebeuren.
Bekijk Ook:
Vond je dit artikel interessant? Doe dan het volgende:
|
