| Home > Methodologie > Prototypes: zin of onzin? |
Prototypes hebben zeker zin. Ze zijn een krachtig werkinstrument in elke usability engineering cyclus en dus ook onmisbaar in het Fusion Usability Recept.
| Wat is een Software Prototype? |
Software prototypes zijn modellen van applicaties of websites met weinig of geen werkende functionaliteit. Ze zorgen ervoor dat je ideeën en concepten kunt onderzoeken, nog voor je tijd en geld investeert in de feitelijke ontwikkeling. Een prototype kan je maken van papier (low fidelity) of meer gedetailleerd met een prototype tool (high fidelity).
Prototypes hebben als kenmerk dat ze snel en goedkoop kunnen gebouwd worden, waardoor ze in een vroeg stadium kunnen getest worden door effectieve gebruikers op o.a. hun bruikbaarheid en doeltreffendheid. Ook kan men nagaan, in een vroeg stadium, of het concept werkbaar is of niet.
Dit zijn Engelse temen om aan te geven of de prototypes een hoge of lage werkelijkheidsweergave moeten hebben. High fidelity prototypes worden doorgaans met gespecialiseerde prototype tools ontwikkeld, maar het kan ook met Visual Basic bijvoorbeeld.
Voor low fidelity prototypes heb je niet meer nodig dan papier, potlood, een gom, een schaar, lijm en eventueel wat Post-its.
Beide hebben hun voor- en nadelen:
Er is wel wat empirisch onderzoek geleverd over de verschillen qua impact tussen high- en low fidelity prototypes en de discussie is nog altijd levendig:
Virzi (1996) heeft doortastend bewijs geleverd dat papieren prototypes doorgaans niet moeten onderdoen voor hun meer geavanceerde high fidelity broertjes.
Ook anderen, zoals Cantani en Biers (1998), Uceta (1998), Walker (2002), Johanson en Arvola (2007) ondersteunen deze vaststelling.
Doch kan je stakeholders van een project doorgaans gemakkelijker overtuigen met high fidelity prototypes. Ze investeren veel geld en tijd in usability engineering en aanvaarden slordige potloodtekeningen niet altijd zo eenvoudig.
Low fidelity prototypes vereisen dikwijls 2 test engineers tijdens het evalueren: één om de computer interactie te emuleren, een andere om de gedragingen van de gebruikers te noteren.
Ze worden dan ook meestal toegepast bij het ontwerpen van het Conceptueel Model.
Het is belangrijk dat deze snel en dus goedkoop kunnen gebouwd worden en hebben hierdoor een gunstige kosten/baten factor. Bij het begin van een project is er nog niet veel source code geschreven. Door de gebruikersinterface in een vroeg stadium te laten testen, voorkomt men het maken van (dure) onnodige source code.
Doorgaans zal men hiervoor low-fidelity prototypes (papier en potlood) gebruiken en zijn ze dus zeer geschikt voor het ontwerpen van Conceptuele Modellen.
Ze zijn eerder geschikt voor high-fidelity prototypes (ontworpen met een prototype tool, Visual Basic of anderen) en hebben vooral nut bij het ontwerpen van Basis- en Gedetailleerde Prototypes.
Deze werkwijze is geschikt bij grotere projecten die bijvoorbeeld verschillende gebruikersprofielen moeten ondersteunen en dikwijls worden gebouwd door verschillende ontwerp teams die geografisch ver uit elkaar liggen.
Ook kan het zijn nut hebben wanneer veel nieuwe functionaliteit moet onderzocht worden. Door het beetje bij beetje aan te bieden aan de gebruikers is het eenvoudiger en efficiënter om het gebruik te evalueren.
Prototypes hebben onmiskenbare waardevolle voordelen maar herbergen ook een aantal valkuilen:
In zijn essentie is het maken van prototypes eenvoudig:
Deze werkwijze laat toe dat verschillende en diverse ideeën worden ontwikkeld en dat de beste concepten worden geïntegreerd in het finale concept
Parallel Ontwerpen (het werken met verschillende designers) heeft nog tal van andere voordelen:
Het zien en gebruiken van elkaars ontwerpen stimuleert het eindresultaat
Er zijn verschillende manieren om prototypes te evalueren. Van heuristische evaluaties tot testen met echte gebruikers (en er zijn tal van andere vormen ook), je kan deze naast elkaar uitvoeren of kiezen voor één methode, je kan opteren om alles (Conceptueel Model, Basis Prototype en Gedetailleerd Prototype) te evalueren of enkel het Gedetailleerd Prototype.
Welke soort evaluaties je hoort te gebruiken en wanneer hangt allemaal af van de belangrijkheid van het project, de fase van het project, het budget, de ervarenheid van de teamleden, de doelstellingen en nog tal van andere parameters.
Wanneer je weinig tijd hebt en het budget is krap, voorzie dat je toch op zijn minst een heuristische evaluatie verricht van elk model en tracht (indien mogelijk) altijd een gebruikersevaluatie uit te voeren van het Gedetailleerde Prototype.
Het is aanbevolen om die heuristische evaluatie altijd toe te passen omdat je hiermee de meest zichtbare problemen kunt detecteren en afschermen van de gebruikers.
De verschillende usability evaluaties zullen in de nabije toekomst besproken worden.
Prototypes zijn niet meer weg te denken in een usability cyclus, ze zijn dan ook een belangrijk onderdeel in het Fusion Usability Recept. Ze hebben hun nut al lang bewezen, ze leiden tot betere gebruikersinterfaces van applicaties en websites, verhogen de betrokkenheid met gebruikers, helpen bij het afleveren van betere requirements voor de programmeurs en kunnen de kosten voor ontwikkeling (en onderhoud achteraf) drastisch doen dalen.
Ze zijn dan ook een must voor elke usability beoefenaar.
Bekijk Ook:
| Doel |
Prototypes hebben als kenmerk dat ze snel en goedkoop kunnen gebouwd worden, waardoor ze in een vroeg stadium kunnen getest worden door effectieve gebruikers op o.a. hun bruikbaarheid en doeltreffendheid. Ook kan men nagaan, in een vroeg stadium, of het concept werkbaar is of niet.
| High of Low Fidelity |
Dit zijn Engelse temen om aan te geven of de prototypes een hoge of lage werkelijkheidsweergave moeten hebben. High fidelity prototypes worden doorgaans met gespecialiseerde prototype tools ontwikkeld, maar het kan ook met Visual Basic bijvoorbeeld.
Voor low fidelity prototypes heb je niet meer nodig dan papier, potlood, een gom, een schaar, lijm en eventueel wat Post-its.
Je hebt niet veel nodig voor low fidelity prototypes
Beide hebben hun voor- en nadelen:
Low-Fidelity | High-Fidelity | |
Voordelen |
|
|
Nadelen |
|
|
Er is wel wat empirisch onderzoek geleverd over de verschillen qua impact tussen high- en low fidelity prototypes en de discussie is nog altijd levendig:
Virzi (1996) heeft doortastend bewijs geleverd dat papieren prototypes doorgaans niet moeten onderdoen voor hun meer geavanceerde high fidelity broertjes.
Ook anderen, zoals Cantani en Biers (1998), Uceta (1998), Walker (2002), Johanson en Arvola (2007) ondersteunen deze vaststelling.
Doch kan je stakeholders van een project doorgaans gemakkelijker overtuigen met high fidelity prototypes. Ze investeren veel geld en tijd in usability engineering en aanvaarden slordige potloodtekeningen niet altijd zo eenvoudig.
Low fidelity prototypes vereisen dikwijls 2 test engineers tijdens het evalueren: één om de computer interactie te emuleren, een andere om de gedragingen van de gebruikers te noteren.
| Prototype Dimensies |
- Horizontale Prototypes
Ze worden dan ook meestal toegepast bij het ontwerpen van het Conceptueel Model.
- Verticale Prototypes
| Prototype Methodes |
- Snelle of Wegwerp Prototypes
Het is belangrijk dat deze snel en dus goedkoop kunnen gebouwd worden en hebben hierdoor een gunstige kosten/baten factor. Bij het begin van een project is er nog niet veel source code geschreven. Door de gebruikersinterface in een vroeg stadium te laten testen, voorkomt men het maken van (dure) onnodige source code.
Doorgaans zal men hiervoor low-fidelity prototypes (papier en potlood) gebruiken en zijn ze dus zeer geschikt voor het ontwerpen van Conceptuele Modellen.
- Evolutionaire of Herbruikbare Prototypes
Ze zijn eerder geschikt voor high-fidelity prototypes (ontworpen met een prototype tool, Visual Basic of anderen) en hebben vooral nut bij het ontwerpen van Basis- en Gedetailleerde Prototypes.
- Modulaire of Incrementele Prototypes
Deze werkwijze is geschikt bij grotere projecten die bijvoorbeeld verschillende gebruikersprofielen moeten ondersteunen en dikwijls worden gebouwd door verschillende ontwerp teams die geografisch ver uit elkaar liggen.
Ook kan het zijn nut hebben wanneer veel nieuwe functionaliteit moet onderzocht worden. Door het beetje bij beetje aan te bieden aan de gebruikers is het eenvoudiger en efficiënter om het gebruik te evalueren.
| Voor- en Nadelen van Prototypes |
Prototypes hebben onmiskenbare waardevolle voordelen maar herbergen ook een aantal valkuilen:
Voordelen |
Prototypes kunnen de kwaliteit van de requirements en specificaties verhogen voor de programmeurs. De kosten om iets te wijzigen laat in het proces is exponentieel veel duurder dan wanneer dit plaats heeft vroeg in het ontwikkel proces. Vroeg ontdekken wat de gebruiker écht nodig heeft, resulteert in een snellere oplevering en dus een goedkopere applicatie of website.
Bij het gebruik van prototypes heb je ook nood aan een betrokkenheid van de gebruikers en laat toe dat je kan evalueren en zien hoe deze met de software omgaan, met als resultaat een betere feedback en specificaties. De aanwezigheid van een prototype voorkomt misverstanden en miscommunicatie tussen het ontwikkelteam en de gebruikers |
Nadelen |
Een beperkt prototype kan ontwikkelaars afleiden van het correct analyseren van het volledige project. Hierdoor kan men soms de betere oplossingen over het hoofd zien en schoppen soms minder goede voorstellen het tot finaal product. Het is dan ook aanbevolen, indien budgettair mogelijk, om meerdere Conceptuele Modellen en Basis Prototypes te evalueren.
Gebruikers kunnen soms in de waan leven dat het prototype eigenlijk het afgewerkte systeem is dat hier en daar wat gepolijst moet worden. Hierdoor hebben ze soms de verwachting dat het prototype accuraat het afgewerkte systeem modelleert, dit terwijl het niet noodzakelijk de intentie is van het ontwikkelteam. Gebruikers kunnen ook gehecht geraken aan functionaliteit in het model die misschien later wordt verwijderd in het finale product wat dan soms kan resulteren tot hevige protesten. Stakeholders denken soms, zeker bij het zien van rijke high fidelity prototypes, dat het systeem bijna klaar is, dit terwijl alles nog moet beginnen. Het is dan ook belangrijk dat gebruikers en stakeholders goed geïnformeerd worden over het doel en nut van een prototype, dat er zaken kunnen wegvallen en dat er nog veel werk in het verschiet ligt.
Ook zij kunnen gehecht geraken aan het prototype, ze hebben immers bloed, zweet en tranen gelaten om het te kunnen ontwerpen. Wanneer blijkt dat het prototype toch niet voldoende beantwoord aan de noden van de gebruikers dan bestaat er een kans dat de ontwikkelaars toch het concept behouden, omdat ze dit zonde van de tijd en energie vinden. Meerdere prototypes bouwen kan een oplossing brengen, maar ook moeten ontwerpers aanvaarden dat ook een minder goed ontwerp in héél goede feedback kan resulteren om wel een goed prototype te bouwen.
Eén van de belangrijkste eigenschappen van een prototype is het feit dat er wordt veronderstelt dat het snel wordt gebouwd. Wanneer ontwerpers dit uit het oog verliezen dan komt het voor dat ze te complexe prototypes ontwikkelen. Gebruikers kunnen dan de ontwikkeling blokkeren met onnodige langdradige debatten over details van het prototype. In het Fusion Usability Recept worden prototypes gebouwd in 3 lagen. Men start met een algemeen Conceptueel Model om dit te verfijnen met het Basis en Gedetailleerd Prototype. Deze gelaagde aanpak laat iedereen wennen aan het concept en de manier van werken. Ook is het belangrijk om vanaf de start een realistische einddatum voorop te stellen, dit om de focus van het gehele team te bewaken.
De aanloopkosten voor het trainen van een ontwikkelteam dat prototypes gaat gebruiken worden soms onderschat. Veel bedrijven gebruiken nu eenmaal compleet andere methodologieën en deze wijzigen wil zeggen dat er een nood is aan training, andere ontwikkel tools en soms beide. Veel bedrijven springen er soms gewoon in, zonder dat ze weten wat ze te wachten staat. Het is dan ook aanbevolen om het te starten met kleinere, minder belangrijke projecten, met een initiële focus op low fidelity prototypes en dit gradueel uit te breiden naar belangrijke projecten. Ook is het aangewezen om na te kijken of bepaalde tools niet kunnen hergebruikt worden om high fidelity prototypes te ontwerpen. Deze laatste zijn soms niet zo goedkoop, dit terwijl misschien wél een Visual Basic of .NET editor al aanwezig is in het bedrijf. Dikwijls kunnen de ontwerpers al met een Visual Basic werken, zodat de kost voor training minimaal is. Naar mate het team meer ervaring heeft, kan men de procedures verfijnen en verbeteren en indien nodig bijkomende prototype tools aanschaffen. |
| Werkwijze |
In zijn essentie is het maken van prototypes eenvoudig:
- Definieer wat je gaat modelleren
- Ontwikkel het prototype
- Evalueer het prototype
- Analyseer feedback
- Reviseer en verbeter het prototype
- Parallel Ontwerpen
- Definieer wat er moet gemodelleerd worden
- Twee tot zes gebruikersinterface designers ontwikkelen, onafhankelijk van elkaar, 2 tot 3 verschillende prototypes
- Na afloop evalueren de designers (maar eventueel ook andere teamleden) elkaars modellen
- De designers pikken elkaars goede ideeën op om hun eigen oplossingen te verbeteren
- Ga terug naar stap 2 tot het team tevreden is met het resultaat
Deze werkwijze laat toe dat verschillende en diverse ideeën worden ontwikkeld en dat de beste concepten worden geïntegreerd in het finale concept
Parallel Ontwerpen (het werken met verschillende designers) heeft nog tal van andere voordelen:
Het zien en gebruiken van elkaars ontwerpen stimuleert het eindresultaat
- Hoe goed de initiële concepten ook zijn, de finale concepten van iedereen zullen beter zijn.
- Designers zullen zeer snel de goede ontwerp ideeën van anderen identificeren en deze effectief integreren in hun eigen ontwerpen.
- Het laat toe dat een reeks ideeën snel en kostefficiënt gegenereerd worden.
- Het laat toe dat verschillende aanpakken kunnen verkend worden op hetzelfde moment en dus de planning verkorten.
- De gegenereerde concepten kunnen veelal gecombineerd worden, zodat het finale concept profiteert van alle goede voorgestelde ideeën.
- Zelfs mensen met weinig usability ervaring kunnen deze techniek toepassen.
| Testen Prototypes |
Er zijn verschillende manieren om prototypes te evalueren. Van heuristische evaluaties tot testen met echte gebruikers (en er zijn tal van andere vormen ook), je kan deze naast elkaar uitvoeren of kiezen voor één methode, je kan opteren om alles (Conceptueel Model, Basis Prototype en Gedetailleerd Prototype) te evalueren of enkel het Gedetailleerd Prototype.
Welke soort evaluaties je hoort te gebruiken en wanneer hangt allemaal af van de belangrijkheid van het project, de fase van het project, het budget, de ervarenheid van de teamleden, de doelstellingen en nog tal van andere parameters.
Wanneer je weinig tijd hebt en het budget is krap, voorzie dat je toch op zijn minst een heuristische evaluatie verricht van elk model en tracht (indien mogelijk) altijd een gebruikersevaluatie uit te voeren van het Gedetailleerde Prototype.
Het is aanbevolen om die heuristische evaluatie altijd toe te passen omdat je hiermee de meest zichtbare problemen kunt detecteren en afschermen van de gebruikers.
De verschillende usability evaluaties zullen in de nabije toekomst besproken worden.
| Conclusie |
Prototypes zijn niet meer weg te denken in een usability cyclus, ze zijn dan ook een belangrijk onderdeel in het Fusion Usability Recept. Ze hebben hun nut al lang bewezen, ze leiden tot betere gebruikersinterfaces van applicaties en websites, verhogen de betrokkenheid met gebruikers, helpen bij het afleveren van betere requirements voor de programmeurs en kunnen de kosten voor ontwikkeling (en onderhoud achteraf) drastisch doen dalen.
Ze zijn dan ook een must voor elke usability beoefenaar.
Bekijk Ook:
- Conceptueel Model
- Basis Prototype
- Gedetailleerd Prototype
- Usability Evaluatie (in voorbereiding)
Vond je dit artikel interessant? Doe dan het volgende:
- Plaats een reactie
- Volg Usability Vlaanderen op Facebook of Twitter
- Schrijf je in op de E-mail nieuwsbrief of RSS feed
- Deel dit artikel met vrienden en collega's
0 reacties