| Home > Methodologie > Usability Inspecties |
| Wat zijn Usability Inspecties? |
Er zijn verschillende manieren om prototypes en afgewerkte gebruikersinterfaces te evalueren. We kunnen deze indelen in 3 grote groepen:
De analyse bestaat uit een aantal procedures waarbij de experts systematisch de bruikbaarheid bestuderen en hierna eventueel verbeteringen aanbevelen.
Usability inspecties vereisen meestal geen speciaal materiaal en vragen relatief weinig voorbereiding.
Usability inspecties zijn hierdoor meestal goedkoper en sneller uitgevoerd, maar usability studies en testen mét gebruikers zijn meer empirisch en resulteren in meer complete gegevens.
Inspecties kan men doorgaans vroeg in een usability cyclus uitvoeren op prototypes en kunnen hierdoor de ontwikkelkosten van een website of applicatie drastisch reduceren.
Er zijn verschillende methodes om de usability van een website of applicatie te inspecteren. Ze hebben allen voor- en nadelen en dikwijls verschillende doeleinden.
Usability Vlaanderen zal de volgende inspectie methodes bondig bespreken:
Deze usability inspectie methode werd ontwikkeld begin jaren 90 door Wharton en evalueren de leercurve en begrijpbaarheid van een applicatie of website.
Usability testers starten met het construeren van taakscenario’s dikwijls op basis van specificaties of een vroeg prototype, maar het kan ook met uitgewerkte high fidelity prototypes of complete applicaties of websites. Deze scenario’s bevatten de stappen of acties die een gebruiker moet uitvoeren om een bepaalde taak te vervolledigen.
De ‘usability tester’ hoeft niet noodzakelijk een usability expert te zijn en deze kan alleen opereren, maar ook in groep. Dit gezelschap kan dan bestaan uit bijvoorbeeld human factors engineers, programmeurs, business en functionele analisten, marketing lui, documentatie schrijvers, etc…
Later zullen de Usability Testers, alleen of samen met anderen, in een rollenspel een specifieke gebruiker nabootsen die de interface gebruikt en dit aan de hand van de vooraf opgestelde taakscenario’s.
Om ‘de gebruiker’ zo goed mogelijk te kunnen imiteren, moeten de usability testers weten wie de reële gebruikers zijn en waar en hoe ze hun taken uitvoeren. Deze gegevens kan men in het Fusion Usability Recept terugvinden via het Gebruikers Profiel, Taak Profiel en Omgeving Profiel.
De usability testers wandelen dus door de interface en spelen de ‘typische’ gebruiker. Elke stap die ze ondernemen in het scenario wordt geanalyseerd aan de hand van de volgende vier vragen:
Negatieve antwoorden op deze vragen suggereren dat er usability problemen zijn.
Bijvoorbeeld:
Deze inspectie methode verzekert de consistentie over verschillende producten van dezelfde familie. Bijvoorbeeld in office software moeten alle gemeenschappelijke functies hetzelfde uiterlijk en gedrag vertonen, het maakt niet uit of de gebruiker de tekstverwerker, de spreadsheet, de database of het presentatie pakket gebruikt.
Een usability expert start de consistentie inspectie door de interface te analyseren van alle producten van dezelfde familie en noteert de verschillen en afwijkingen.
Later zal een inspectie team samenkomen en de usability analyse als basis gebruiken om te onderhandelen en bepalen wat de beste methode is om te gebruiken in de gehele product familie.
Elke afzonderlijke applicatie of website van dezelfde familiegroep heeft meestal een aparte ontwikkelgroep. Het inspectie team moet dan ook bestaan uit leden van die aparte ontwikkelgroepen. Die leden moeten ook de nodige autoriteit en beslissingsmacht hebben om het ontwerp van de interface te kunnen wijzigen.
Akkoorden over een interface ontwerp gebeuren in volledige unanimiteit. Zaken waar geen consensus over bestaat, waar bijvoorbeeld onderzoek voor nodig is, worden verschoven naar een nieuwe vergadering die zich zal focussen op de openstaande zaken.
Consistentie inspecties kan men uitvoeren op compleet afgewerkte applicaties of websites, maar kan men ook toepassen op prototypes gecreëerd vroeg in de ontwikkel cyclus.
Feature inspecties analyseren enkel de features van een product. Doorgaans worden features aangewend om een typische taak te ondersteunen.
Bijvoorbeeld meestal zal je met een tekstverwerker een tekst willen aanmaken. De features die kunnen gebruikt worden bij het invoeren van een tekst zijn o.a.:
Negatieve antwoorden suggereren dan een usability probleem.
Meestal kan je deze inspectie doen halfweg de ontwerpcyclus van een project. Op dat moment zijn alle functies en features normaal gezien wel bekend.
Deze methode is ontwikkeld door Jakob Nielsen en Rolf Molich in 1990. Het is een snelle, goedkope en efficiënte methode om usability problemen te ontdekken.
Eén of meerdere usability experts kijken na of de diverse schermonderdelen een aantal algemeen aanvaarde usability vuistregels (de heuristieken) volgen of niet.
In een paar uur tijd, hooguit dagen, kan men de evaluatie afronden waardoor het wel eens “Koopjes Usability Engineering” methode wordt genoemd.
Alhoewel heuristische evaluaties op korte tijd veel usability problemen kunnen detecteren, ligt zijn zwakte in de kennis en ervaring van de usability expert.
Doch dit kan men opvangen door, onafhankelijk van elkaar, meerdere usability experts een heuristische evaluatie te laten uitvoeren. Verschillende usability experts gaan weliswaar dezelfde usability problemen opmerken, doch ze gaan ook verschillende fouten noteren. Jakob Nielsen raadt aan om 3 tot 5 experts te gebruiken tijdens heuristische evaluaties.
Na hun onafhankelijke evaluaties analyseren de usability experts in groep hun bevindingen en duiden aan wat echte problemen zijn en wat niet.
De heuristieken van Jakob Nielsen zijn waarschijnlijk de meeste gebruikte. In zijn boek Usability Engineering (1994) heeft hij ze omschreven als volgt:
Jill Gerhardt-Powals hebben ook een serie heuristieken ontwikkeld. Ze zijn gelijkaardig met die van Nielsen maar ze hebben voor een meer holistische evaluatie aanpak gekozen:
Dit is een variant op de Heuristische Evaluatie, maar hier zullen de usability experts inschatten wat het relatieve usability gewicht is van twee of meer ontwerpen en dit in kwantitatieve termen.
De pluralistische walkthrough of groep walkthrough is één van de weinige inspectie methodes waarbij gebruikers aanwezig zijn.
Bij een groep walkthrough stappen gebruikers, usability experts en programmeurs samen door de gebruikersinterface aan de hand van taak scenario’s.
De usability experts en de programmeurs moeten wel zich inleven in de rol van de typische gebruiker en niet uitgaan van hun eigen kennis en vaardigheden.
De werkwijze is meestal als volgt:
Een pluralistische walkthrough groep bestaat doorgaans uit veel leden (5 tot 10 gebruikers, 4 tot 10 programmeurs en 1 tot 3 usability engineers) en hierdoor is de kans ook groter dat problemen snel worden gevonden.
Een bijkomend voordeel is dat door deze confrontatie er meer wederzijds respect ontstaat tussen de verschillende entiteiten. Programmeurs hebben meer oog voor de wensen van de gebruikers en de gebruikers begrijpen beter de eventuele technische moeilijkheden van de programmeurs.
Standaarden inspecties verzekeren dat de interface een bepaalde industriële standaard volgt.
Een expert in een relevante interface standaard (bv. Windows Vista) kijkt dan na of het interface ontwerp loyaal deze standaarden volgt.
In het Fusion Usability Recept ontwerpen we tijdens het Basis Prototype eventueel onze eigen standaarden. Als deze goed gedocumenteerd zijn, dan kunnen testers eenvoudig nagaan of deze correct worden gebruikt in de gebruikersinterface.
Deze techniek kan meestal goed toegepast worden ongeveer in het midden van de usability cyclus.
Waar een heuristische evaluatie de applicatie of website test op een beperkt aantal vuistregels, doen usability richtlijnen inspecties beroep op veel meer richtlijnen.
Diverse bedrijven en organisaties hebben zulke richtlijnen gepubliceerd en een aantal kan je terugvinden via de Guidelines sectie van Usability Vlaanderen.
Ze zorgen ervoor dat usability basis principes worden toegepast op een ontwerp.
Sommige van deze gidsen herbergen honderden (en soms zelfs duizenden) richtlijnen, waardoor het praktisch quasi onmogelijk is om na te kijken of ze effectief worden toegepast in een ontwerp. Je kan dit gedeeltelijk oplossen door een subset aan te leggen die enkel rekening houdt met de belangrijkste elementen in een bepaald interface ontwerp.
- Usability Inspecties
- Usability Onderzoeken
- Usability Testen
De analyse bestaat uit een aantal procedures waarbij de experts systematisch de bruikbaarheid bestuderen en hierna eventueel verbeteringen aanbevelen.
| Wat zijn de voordelen? |
Usability inspecties vereisen meestal geen speciaal materiaal en vragen relatief weinig voorbereiding.
Usability inspecties zijn hierdoor meestal goedkoper en sneller uitgevoerd, maar usability studies en testen mét gebruikers zijn meer empirisch en resulteren in meer complete gegevens.
Inspecties kan men doorgaans vroeg in een usability cyclus uitvoeren op prototypes en kunnen hierdoor de ontwikkelkosten van een website of applicatie drastisch reduceren.
| Usability Inspectie Methodes |
Er zijn verschillende methodes om de usability van een website of applicatie te inspecteren. Ze hebben allen voor- en nadelen en dikwijls verschillende doeleinden.
Usability Vlaanderen zal de volgende inspectie methodes bondig bespreken:
- Cognitieve Walkthrough
- Consistentie Inspectie
- Feature Inspectie
- Heuristische Evaluatie
- Heuristische Voorspelling
- Pluralistische Walkthrough
- Standaarden Inspectie
- Usability Richtlijnen Inspectie
| Cognitieve Walkthrough |
Deze usability inspectie methode werd ontwikkeld begin jaren 90 door Wharton en evalueren de leercurve en begrijpbaarheid van een applicatie of website.
Usability testers starten met het construeren van taakscenario’s dikwijls op basis van specificaties of een vroeg prototype, maar het kan ook met uitgewerkte high fidelity prototypes of complete applicaties of websites. Deze scenario’s bevatten de stappen of acties die een gebruiker moet uitvoeren om een bepaalde taak te vervolledigen.
De ‘usability tester’ hoeft niet noodzakelijk een usability expert te zijn en deze kan alleen opereren, maar ook in groep. Dit gezelschap kan dan bestaan uit bijvoorbeeld human factors engineers, programmeurs, business en functionele analisten, marketing lui, documentatie schrijvers, etc…
Later zullen de Usability Testers, alleen of samen met anderen, in een rollenspel een specifieke gebruiker nabootsen die de interface gebruikt en dit aan de hand van de vooraf opgestelde taakscenario’s.
Om ‘de gebruiker’ zo goed mogelijk te kunnen imiteren, moeten de usability testers weten wie de reële gebruikers zijn en waar en hoe ze hun taken uitvoeren. Deze gegevens kan men in het Fusion Usability Recept terugvinden via het Gebruikers Profiel, Taak Profiel en Omgeving Profiel.
De usability testers wandelen dus door de interface en spelen de ‘typische’ gebruiker. Elke stap die ze ondernemen in het scenario wordt geanalyseerd aan de hand van de volgende vier vragen:
|
|
|
|
Negatieve antwoorden op deze vragen suggereren dat er usability problemen zijn.
Bijvoorbeeld:
- Impasses waar de interface de ‘gebruiker’ vertraagt of blokkeert in het uitvoeren van zijn taak, suggereren dat er iets mis is met de interface.
- Ingewikkelde en indirecte paden rond bepaalde functionaliteit zijn dan weer een indicatie dat de interface een nieuwe functie nodig heeft die de taak eenvoudiger en korter maakt.
Voordelen |
|
Nadelen |
|
| Consistentie Inspectie |
Deze inspectie methode verzekert de consistentie over verschillende producten van dezelfde familie. Bijvoorbeeld in office software moeten alle gemeenschappelijke functies hetzelfde uiterlijk en gedrag vertonen, het maakt niet uit of de gebruiker de tekstverwerker, de spreadsheet, de database of het presentatie pakket gebruikt.
Een usability expert start de consistentie inspectie door de interface te analyseren van alle producten van dezelfde familie en noteert de verschillen en afwijkingen.
Later zal een inspectie team samenkomen en de usability analyse als basis gebruiken om te onderhandelen en bepalen wat de beste methode is om te gebruiken in de gehele product familie.
Elke afzonderlijke applicatie of website van dezelfde familiegroep heeft meestal een aparte ontwikkelgroep. Het inspectie team moet dan ook bestaan uit leden van die aparte ontwikkelgroepen. Die leden moeten ook de nodige autoriteit en beslissingsmacht hebben om het ontwerp van de interface te kunnen wijzigen.
Akkoorden over een interface ontwerp gebeuren in volledige unanimiteit. Zaken waar geen consensus over bestaat, waar bijvoorbeeld onderzoek voor nodig is, worden verschoven naar een nieuwe vergadering die zich zal focussen op de openstaande zaken.
Consistentie inspecties kan men uitvoeren op compleet afgewerkte applicaties of websites, maar kan men ook toepassen op prototypes gecreëerd vroeg in de ontwikkel cyclus.
Voordelen |
|
Nadelen |
|
| Feature Inspectie |
Feature inspecties analyseren enkel de features van een product. Doorgaans worden features aangewend om een typische taak te ondersteunen.
Bijvoorbeeld meestal zal je met een tekstverwerker een tekst willen aanmaken. De features die kunnen gebruikt worden bij het invoeren van een tekst zijn o.a.:
- Tekst invoeren
- Tekst vormgeven
- Spellingcontrole
- Het bewaren van een tekst in een bestand
- Het afdrukken van de tekst
|
|
|
Negatieve antwoorden suggereren dan een usability probleem.
Meestal kan je deze inspectie doen halfweg de ontwerpcyclus van een project. Op dat moment zijn alle functies en features normaal gezien wel bekend.
Nadelen |
|
| Heuristische Evaluatie |
Deze methode is ontwikkeld door Jakob Nielsen en Rolf Molich in 1990. Het is een snelle, goedkope en efficiënte methode om usability problemen te ontdekken.
Eén of meerdere usability experts kijken na of de diverse schermonderdelen een aantal algemeen aanvaarde usability vuistregels (de heuristieken) volgen of niet.
In een paar uur tijd, hooguit dagen, kan men de evaluatie afronden waardoor het wel eens “Koopjes Usability Engineering” methode wordt genoemd.
Alhoewel heuristische evaluaties op korte tijd veel usability problemen kunnen detecteren, ligt zijn zwakte in de kennis en ervaring van de usability expert.
Doch dit kan men opvangen door, onafhankelijk van elkaar, meerdere usability experts een heuristische evaluatie te laten uitvoeren. Verschillende usability experts gaan weliswaar dezelfde usability problemen opmerken, doch ze gaan ook verschillende fouten noteren. Jakob Nielsen raadt aan om 3 tot 5 experts te gebruiken tijdens heuristische evaluaties.
Na hun onafhankelijke evaluaties analyseren de usability experts in groep hun bevindingen en duiden aan wat echte problemen zijn en wat niet.
De heuristieken van Jakob Nielsen zijn waarschijnlijk de meeste gebruikte. In zijn boek Usability Engineering (1994) heeft hij ze omschreven als volgt:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Jill Gerhardt-Powals hebben ook een serie heuristieken ontwikkeld. Ze zijn gelijkaardig met die van Nielsen maar ze hebben voor een meer holistische evaluatie aanpak gekozen:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Voordelen |
|
Nadelen |
|
| Heuristische Voorspelling |
Dit is een variant op de Heuristische Evaluatie, maar hier zullen de usability experts inschatten wat het relatieve usability gewicht is van twee of meer ontwerpen en dit in kwantitatieve termen.
| Pluralistische Walkthrough |
De pluralistische walkthrough of groep walkthrough is één van de weinige inspectie methodes waarbij gebruikers aanwezig zijn.
Bij een groep walkthrough stappen gebruikers, usability experts en programmeurs samen door de gebruikersinterface aan de hand van taak scenario’s.
De usability experts en de programmeurs moeten wel zich inleven in de rol van de typische gebruiker en niet uitgaan van hun eigen kennis en vaardigheden.
De werkwijze is meestal als volgt:
- Iedereen bekijkt een screenshot van een bepaald scherm en neem het bijhorende taak scenario door.
- Alle participanten noteren wat volgens hun de volgorde van acties zijn die ze moeten ondernemen om de taak succesvol af te ronden. Dit doen ze individueel, zonder overleg met anderen.
- Wanneer iedereen zijn bevindingen heeft genoteerd, dan kan een discussie opgestart worden over de gesuggereerde acties voor deze specifieke taak. Ook mogen potentiële usability problemen besproken worden. Het is gebruikelijk dat eerst de gewone gebruikers het woord krijgen, zodat ze niet beïnvloed worden door hun meer technische panelleden en ze niet ontmoedigd worden om te durven zeggen wat ze denken.
- Daarna doen de usability experts hun zeg en nuanceren eventueel verzuchtingen van gebruikers. Als laatste komen de programmeurs aan bod die soms verantwoorden waarom het ontwerp is zoals het is aangeboden.
- Onduidelijkheden worden uitgeklaard en een juiste oplossing wordt geformuleerd en genoteerd.
- Na afloop van elke taak, krijgen alle participanten een mini enquête over de usability van het scherm of scenario dat ze net hebben geëvalueerd.
- Er wordt overgegaan naar het volgende scherm of scenario en alles start opnieuw tot alle schermen en taken zijn geëvalueerd.
Een pluralistische walkthrough groep bestaat doorgaans uit veel leden (5 tot 10 gebruikers, 4 tot 10 programmeurs en 1 tot 3 usability engineers) en hierdoor is de kans ook groter dat problemen snel worden gevonden.
Een bijkomend voordeel is dat door deze confrontatie er meer wederzijds respect ontstaat tussen de verschillende entiteiten. Programmeurs hebben meer oog voor de wensen van de gebruikers en de gebruikers begrijpen beter de eventuele technische moeilijkheden van de programmeurs.
Voordelen |
|
Nadelen |
|
| Standaarden Inspectie |
Standaarden inspecties verzekeren dat de interface een bepaalde industriële standaard volgt.
Een expert in een relevante interface standaard (bv. Windows Vista) kijkt dan na of het interface ontwerp loyaal deze standaarden volgt.
In het Fusion Usability Recept ontwerpen we tijdens het Basis Prototype eventueel onze eigen standaarden. Als deze goed gedocumenteerd zijn, dan kunnen testers eenvoudig nagaan of deze correct worden gebruikt in de gebruikersinterface.
Deze techniek kan meestal goed toegepast worden ongeveer in het midden van de usability cyclus.
Nadelen |
|
| Usability Richtlijnen Inspectie |
Waar een heuristische evaluatie de applicatie of website test op een beperkt aantal vuistregels, doen usability richtlijnen inspecties beroep op veel meer richtlijnen.
Diverse bedrijven en organisaties hebben zulke richtlijnen gepubliceerd en een aantal kan je terugvinden via de Guidelines sectie van Usability Vlaanderen.
Ze zorgen ervoor dat usability basis principes worden toegepast op een ontwerp.
Sommige van deze gidsen herbergen honderden (en soms zelfs duizenden) richtlijnen, waardoor het praktisch quasi onmogelijk is om na te kijken of ze effectief worden toegepast in een ontwerp. Je kan dit gedeeltelijk oplossen door een subset aan te leggen die enkel rekening houdt met de belangrijkste elementen in een bepaald interface ontwerp.
Nadelen |
|
Bekijk Ook:
Vond je dit artikel interessant? Doe dan het volgende:
- Plaats een reactie
- Volg Usability Vlaanderen op Facebook of Twitter
- Schrijf je in op de E-mail nieuwsbrief of RSS feed
- Deel dit artikel met vrienden en collega's
0 reacties